લગ્ન હવે કોઈ બંધન કે જવાબદારીઓનો ડર નથી, એક એવી ભાગીદારી છે જ્યાં સ્ત્રીની ઇન્ડિવિજ્યુઅલિટી અકબંધ રહે છે
તાપસી પન્નુએ જે ઇમોશનલ કમ્ફર્ટ અને નો બર્ડનની વાત કરી એ આજના સમયમાં ઘણી યુવતીઓ અનુભવી રહી
તાપસી પન્નુએ જ્યારે કહ્યું કે તે ક્યારેક ભૂલી જાય છે કે તે પરિણીત છે ત્યારે તેણે આજના બદલાતા સંબંધોનો અરીસો બતાવ્યો હતો. લગ્ન હવે કોઈ બંધન કે જવાબદારીઓનો ડર નથી, એક એવી ભાગીદારી છે જ્યાં સ્ત્રીની ઇન્ડિવિજ્યુઅલિટી અકબંધ રહે છે. હસબન્ડ બેસ્ટ ફ્રેન્ડ બનીને પડખે ઊભો રહે અને સાસરિયાં દીકરીની જેમ સ્પેસ આપે ત્યારે લગ્ન જીવનનો સૌથી હળવો અને સુંદર અનુભવ બની જાય છે.
તાજેતરમાં એક ઇન્ટરવ્યુમાં અભિનેત્રી તાપસી પન્નુએ તેના પતિ મથિઅસ બોને જીવનસાથી તરીકે પસંદ કરવા પાછળનું એક ખૂબ જ પ્રૅક્ટિકલ કારણ શૅર કર્યું હતું. તેણે કોઈ મોટા દેખાડા કે ભવ્યતાને બદલે ઇમોશનલ કમ્ફર્ટ પર ભાર મૂક્યો હતો. એક પૉડકાસ્ટમાં તાપસીએ કહ્યું હતું કે ‘મારા હસબન્ડે મને ક્યારેય સંબંધનો બોજ અનુભવવા દીધો નથી. લગ્ન પછી પણ મારા જીવનમાં કોઈ ખાસ કે ડ્રામૅટિક ફેરફાર આવ્યો નથી. હું તો ક્યારેક ભૂલી જાઉં છું કે હું પરિણીત છું. લગ્ન પહેલાં મારી એકમાત્ર શરત એ જ હતી કે લગ્ન પછી પણ બધું જ પહેલાં જેવું રહેવું જોઈએ.’
ADVERTISEMENT
તાપસી માટે બૅકગ્રાઉન્ડ કે દેશ-દુનિયાના અંતર કરતાં એકબીજા સાથેની સમજણ અને માનસિક શાંતિ વધુ મહત્ત્વની હતી. ભલે તે બન્ને અલગ-અલગ દેશોનાં છે, પણ તાપસીના મતે તેમના સંબંધની સૌથી મોટી વાત એ છે કે એમાં કોઈ દબાણ કે બંધન જેવું નહોતું.
હસબન્ડ નહીં, મારો સપોર્ટ-પિલર
તાપસી પન્નુએ જે ઇમોશનલ કમ્ફર્ટ અને નો બર્ડનની વાત કરી એ આજના સમયમાં ઘણી યુવતીઓ અનુભવી રહી છે. હવે લગ્ન એટલે માત્ર જવાબદારીઓનો પોટલો નથી પણ એક એવી ભાગીદારી છે જ્યાં સ્ત્રી પોતાની ઓળખ જાળવી શકે છે. આવો જ એક સકારાત્મક અનુભવ વિદ્યાવિહારમાં રહેતી ૨૭ વર્ષની જીલ શાહ વોરાનો છે જે સ્ટૉકમાર્કેટ રિસર્ચર તરીકે કાર્યરત છે. જીલ પોતાનો અનુભવ શૅર કરતાં કહે છે, ‘મારાં લવમૅરેજ થયાં છે. અમે એક જ વિસ્તારમાં રહેતાં હોવાથી લગ્ન પહેલાં પણ હું મારા હસબન્ડ નીલના ઘરે જતી-આવતી. તેનાં મમ્મી-પપ્પા સાથે મારો તાલમેલ પહેલેથી જ સરસ હતો એટલે લગ્ન પછી મને ક્યારેય એવું ન લાગ્યું કે હું કોઈ અજાણી કે નવી જગ્યાએ આવી ગઈ છું. મેં મારો બેડરૂમ પણ મારી પસંદગી મુજબ ડેકોરેટ કર્યો છે જેથી મને એ સ્પેસમાં પૂરેપૂરું કમ્ફર્ટ ફીલ થાય છે. મારા હસબન્ડ મારા પાર્ટનર પછી, મારા બેસ્ટ ફ્રેન્ડ પહેલાં છે. શરૂઆતમાં સાસરિયાંમાં કંઈ કહેતાં અચકાતી; પણ મારા હસબન્ડે જ મને હિંમત આપી કે તું ડર નહીં, તારી વાત જાતે જઈને મમ્મી-પપ્પા સામે રાખ. આ સપોર્ટે જ મારો ડર દૂર કરી દીધો. કરીઅર અને લાઇફસ્ટાઇલની બાબતમાં પણ મારે કોઈ ખાસ ફેરફાર કરવો પડ્યો નથી. પિયરમાં જૉબ પરથી આવું ત્યારે ગરમાગરમ જમવાનું તૈયાર મળતું. આજે સાસરીમાં પણ એ જ સુવિધા છે. મારે રાત્રે રસોઈની ચિંતા કરવી નથી પડતી. ઘરની બધી જવાબદારીઓ મારા પર ઢોળી દેવાને બદલે મારાં સાસરિયાં મને કરીઅરમાં આગળ વધવા માટે પુશ કરે છે. મારે સવારે મોડા ઊઠવું હોય તો પણ છૂટ છે અને કોઈ કામ પતાવીને જ બહાર જવું પડશે એવા કોઈ નિયમો નથી. જેમ મારાં સાસરિયાં મને સાચવે છે એમ મારા હસબન્ડ પણ મારા પેરન્ટ્સને પોતાનાં મમ્મી-પપ્પા માનીને તેમની પૂરતી કાળજી લે છે. મારે ક્યારેય એ ચિંતા નથી કરવી પડતી કે મારા પિયરમાં બધું બરાબર હશેને? આ પરસ્પર માન અને પ્રેમને કારણે જ મને એવું કમ્ફર્ટેબલ એન્વાયર્નમેન્ટ મળ્યું છે કે ઘરે આવતી વખતે મને ક્યારેય એવો ડર નથી લાગતો કે મારે કોઈને જવાબ આપવો પડશે.’
દીકરી જેવો આદર
જીલની જેમ જ સાસરિયાંમાં પોતાપણું અને પર્સનલ સ્પેસ મળવાનો આવો જ એક સકારાત્મક અનુભવ ઘાટકોપરમાં રહેતાં ૩૪ વર્ષનાં ચાર્મી પરીખ વોરાનો છે. ICICI પ્રુડેન્શિયલ મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડમાં ડેપ્યુટી મૅનેજર તરીકે કામ કરતાં ચાર્મી માને છે કે જો પરિવાર સાથ આપે તો લગ્ન પછી ફ્રીડમ છીનવાઈ જવાનો ડર સાવ ખોટો સાબિત થાય છે. ચાર્મી પોતાનો અનુભવ શૅર કરતાં કહે છે, ‘સામાન્ય રીતે એક એવી મેન્ટાલિટી હોય છે કે સાસરે જઈશું તો લાઇફ એન્જૉય નહીં કરી શકીએ અથવા ફ્રીડમ છીનવાઈ જશે. જોકે હવે સમય બદલાયો છે. હસબન્ડ અને સાસરિયાંના લોકો પણ સમજદાર બન્યા છે. મારી જ વાત કરું તો હું પરણીને સાસરે આવી એના ૧૫-૨૦ દિવસમાં જ કોવિડ આવી ગયો. અમારી મોટી જૉઇન્ટ ફૅમિલી છે – સાસુ-સસરા, મોટા સસરા, દિયર બધા સાથે. શરૂઆતમાં મનમાં સતત ડર રહેતો કે કંઈ ખોટું થઈ જશે તો? ખાસ કરીને રસોઈમાં, કારણ કે પિયર અને સાસરીના સ્વાદ અને મસાલાની રીત અલગ હોય. આ સમયે મારાં સાસરિયાંના લોકો ખૂબ સપોર્ટિવ રહ્યા. હું જેવું બનાવું એવું હોંશે-હોંશે ખાઈ લે અને મને પ્રોત્સાહન આપે કે સારું બન્યું છે, બીજી વાર આ રીતે કરીશ તો વધુ મજા આવશે.
હરવા-ફરવાની બાબતમાં પણ મને ક્યારેય રોકવામાં આવી નથી. સામાન્ય રીતે છોકરીઓના મનમાં એવો ડર હોય છે કે લગ્ન પછી વારંવાર બહાર જઈશું અથવા મોડા ઘરે આવીશું તો સાસરિયાંમાં કોઈ ટોકશે અથવા ગમશે નહીં. જોકે મારા કેસમાં આવું બિલકુલ નહોતું. ઊલટું ઘરના લોકો જ કહેતા કે તમે જાઓ, એન્જૉય કરો. મારા હસબન્ડ દિવ્યેશ IT ફીલ્ડમાં છે અને વર્ક-પ્રોજેક્ટ માટે અમારે બ્રાઝિલ જવાનું હતું એટલે મેં જૉબ છોડી દીધી હતી. જોકે કોરોનાને કારણે જવાનું ડિલે થઈ ગયું હતું. મને પહેલેથી જૉબ કરવાની આદત હતી એટલે ઘરે આખો દિવસ નવરા બેસવું ગમતું નહોતું. એ સમયે મેં ઘરેથી જ બેકરીનું કામ શરૂ કર્યું. ત્યારે પણ મારી ફૅમિલીનો પૂરો સપોર્ટ મળ્યો. તેમનું બસ એટલું જ કહેવું હતું કે તને જે ઇચ્છા હોય એ કર, ઘરનું કોઈ ટેન્શન લેવાની જરૂર નથી, અમે બધા છીએને.’
શું કહે છે રિલેશનશિપ એક્સપર્ટ?
તાપસી પન્નુએ જે ઇમોશનલ કમ્ફર્ટ અને નો બર્ડન રિલેશનશિપની વાત કરી છે એ આજના સમયની સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે. મૅરેજ ઍન્ડ રિલેશનશિપ કોચ ધન સુપ્રિયા છેડા કહે છે, ‘જીવનસાથી એટલે એવી વ્યક્તિ નહીં જેણે તમને ખુશ રાખવાની જવાબદારી લીધી હોય, પણ એવી વ્યક્તિ જે તમારી અસલી ઓળખને સ્વીકારીને તમને વધુ ખીલવામાં મદદ કરે. વર્ષોથી આપણા સમાજમાં છોકરીઓને એવી માનસિક રીતે તૈયાર કરવામાં આવે છે કે જાણે લગ્ન જ તેમનું આખું જગત છે. તેમને સતત એવું શીખવવામાં આવે છે કે હરવા-ફરવાની આઝાદી કે મોડા ઊઠવાની છૂટ માત્ર લગ્ન પછી પતિની મરજીથી જ મળશે. આ પ્રકારનું દબાણ સ્ત્રીઓમાં પોતાની સાચી ઓળખ ગુમાવવાનો ડર પેદા કરે છે જે લાંબા ગાળે માત્ર માનસિક તનાવ જ નહીં; આત્મહત્યા, હત્યા અને ઑટો ઇમ્યુન ડિસીઝ જેવી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય-સમસ્યાઓનું કારણ બને છે. લગ્ન પછી પણ લાઇફ પહેલાં જેવી જ સહજ રહેવી જોઈએ એ માત્ર એક ઇચ્છા નહીં પણ અનિવાર્ય બાઉન્ડરી (સીમારેખા) છે. લગ્નનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે તમારે તમારી જાતને ઓગાળી નાખવી અથવા સંબંધ ટકાવવા માટે સતત ભોગ આપવો. સાચો અને મજબૂત સંબંધ એ જ છે જે તમને તમારી અસલી ઓળખ સાથે જીવવાની પૂરી આઝાદી આપે. ખરેખર તો લગ્ન એક એવું ખુલ્લું આકાશ હોવું જોઈએ જ્યાં બન્ને પાર્ટનર એકબીજાનો સાથ માણીને પોતપોતાની રીતે વધુ ખીલી શકે. જેમ પ્રકૃતિમાં પક્ષીઓ પુખ્ત થયા પછી પોતાનો અલગ માળો બનાવીને પોતાની સીમાઓ નક્કી કરે છે એમ મનુષ્યોમાં પણ આ પ્રકારની સીમાઓ જાળવવી હેલ્ધી રિલેશન માટે જરૂરી છે. આ પરિવર્તનમાં પતિનો સપોર્ટ સૌથી મોટો પાયો છે. પતિએ માત્ર નામના પાર્ટનર બનવાને બદલે પત્ની માટે એક મજબૂત સપોર્ટ-સિસ્ટમ અને પ્રોટેક્ટર બનવું જોઈએ. ખાસ કરીને જૉઇન્ટ ફૅમિલીમાં જ્યારે પુત્રવધૂ પર ઘરકામ અને કરીઅરનું બેવડું દબાણ હોય ત્યારે પતિએ પત્નીની લાગણીઓને સમજીને એને વૅલિડેટ કરવી જોઈએ. જો પત્ની કોઈ ફરિયાદ કરે તો એને અવગણવાને બદલે શાંતિથી સાંભળવી જોઈએ. પતિ-પત્નીએ સૌથી પહેલાં પોતાને એક અલગ ફૅમિલી-યુનિટ માનવું જોઈએ અને ત્યાર બાદ પરિવારના અન્ય સભ્યોને એક્સ્ટેન્ડેડ ફૅમિલી તરીકે જોવા જોઈએ. આજનાં કપલ્સે લગ્ન પહેલાં જ એકબીજાની લાઇફસ્ટાઇલ, મૂલ્યો અને મર્યાદાઓ વિશે ખૂલીને વાત કરી લેવી જોઈએ. લગ્નને જ્યારે જવાબદારીને બદલે મિત્રતાભરી ભાગીદારી તરીકે જોવામાં આવે ત્યારે જ તાપસીએ કહેલું સુખ વાસ્તવિક જીવનમાં શક્ય બને છે.’
