ફેબ્રુઆરીમાં અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલા પછી, ઈરાને વિશ્વના સૌથી મોટા જળમાર્ગ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને હથિયાર બનાવી લીધું છે અને તેમાંથી શિપિંગ બંધ કરી દીધું છે. યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં, વિશ્વના તેલ અને ગેસ વેપારનો ૨૦ ટકા આ માર્ગ પરથી પસાર થતો હતો.
નરેન્દ્ર મોદી (ફાઈલ તસવીર)
પીએમ મોદીએ અનેક સૂચનો આપ્યા છે, જેમાં નાગરિકોને વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારને બચાવવામાં મદદ કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. તેમણે નાગરિકોને એક વર્ષ સુધી સોનું ખરીદવાનું ટાળવાની, પેટ્રોલ અને ડીઝલનો વપરાશ ઘટાડવાની અને ઘરેથી કામ કરવા જેવા પગલાં અમલમાં મૂકવાની સલાહ આપી છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધનો પ્રભાવ ભારત સુધી પહોંચ્યો છે. આ સંદર્ભમાં, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે રાષ્ટ્રને અનેક મહત્વપૂર્ણ અપીલ કરી હતી. તેલંગાણામાં એક રેલીને સંબોધતા, પીએમ મોદીએ ફરી એકવાર નાગરિકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલનો વપરાશ ઘટાડવા અને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા માટે ઘરેથી કામ કરવા અને આવા અન્ય પગલાં અમલમાં મૂકવાની અપીલ કરી હતી. પીએમ મોદીએ જણાવ્યું હતું કે આ કટોકટીના સમયમાં, દરેક ભારતીયે પોતાની ફરજ નિભાવવી જોઈએ અને આ પગલાં પર ગંભીરતાથી વિચાર કરવો જોઈએ.
ADVERTISEMENT
કાર્યક્રમને સંબોધતા, પીએમ મોદીએ કહ્યું કે દેશે ઇંધણનો વપરાશ ઘટાડવા માટે વર્ચ્યુઅલ મીટિંગ્સ, ઓનલાઈન કામ, મેટ્રો મુસાફરી, કારપૂલિંગ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો ઉપયોગ વધારવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું, "COVID-19 રોગચાળા દરમિયાન, અમે ઘરેથી કામ કરવા, ઓનલાઈન મીટિંગ્સ અને વિડીયો કોન્ફરન્સિંગ જેવી સિસ્ટમો અપનાવી હતી. હવે, આપણે ફરીથી તે જ પદ્ધતિઓ અપનાવવાની જરૂર છે." પીએમ મોદીએ આગળ કહ્યું, "સમયની જરૂરિયાત પેટ્રોલ, ગેસ અને ડીઝલ જેવી ચીજવસ્તુઓનો ખૂબ જ ઓછો ઉપયોગ કરવાની છે." આ અપીલો બાદ, કોવિડ-૧૯ મહામારી દરમિયાન લાગુ કરાયેલા લોકડાઉન પગલાં ફરીથી લાગુ કરવાની જરૂરિયાત અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
કાચા તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અપીલ એવા સમયે આવી છે જ્યારે યુદ્ધને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૫ ડોલરને વટાવી ગયા છે. આ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે અને તેની તેલની જરૂરિયાતોના ૮૫ ટકા થી વધુ નિકાસ કરે છે, તેથી વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ ભારત પર સીધી અસર કરે છે. તેલ અને સોના જેવી ચીજવસ્તુઓ ખરીદવા માટે ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર ઝડપથી ઘટી રહ્યા છે.
આ પરિસ્થિતિ શા માટે ઊભી થઈ છે?
ફેબ્રુઆરીમાં અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલા પછી, ઈરાને વિશ્વના સૌથી મોટા જળમાર્ગ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને હથિયાર બનાવી લીધું છે અને તેમાંથી શિપિંગ બંધ કરી દીધું છે. યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં, વિશ્વના તેલ અને ગેસ વેપારનો ૨૦ ટકા આ માર્ગ પરથી પસાર થતો હતો. ઈરાનના પ્રતિબંધો બાદ, અમેરિકાએ પણ નરમ પડીને નાકાબંધી જાહેર કરી, જેનાથી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ. આ ભારત માટે ખાસ ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે દેશની તેલ આયાતનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગ પરથી આવે છે.
બંને દેશો વચ્ચે હાલમાં કોઈ કરાર થવાની અપેક્ષા નથી. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના તાજેતરના શાંતિ પ્રસ્તાવને સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય ગણાવીને ફગાવી દીધો છે, જેનાથી તણાવ વધુ વધશે. દરમિયાન, ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો નાકાબંધી હટાવવામાં નહીં આવે તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધુ વધારો થશે. આ આવનારી કટોકટીની આગાહી કરતા, પીએમ મોદીએ દેશવાસીઓને આ અપીલ કરી છે. સરકાર ચિંતિત છે કે જો તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે, તો ફુગાવો વધશે, રૂપિયો નબળો પડશે અને આયાત ખર્ચ વધશે. એ નોંધવું જોઈએ કે રૂપિયો પહેલેથી જ દબાણ હેઠળ છે અને વિદેશી રોકાણમાં પણ ઘટાડો થયો છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો તેલના ભાવ $100 થી ઉપર રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
આ પગલાં શા માટે જરૂરી છે?
પ્રધાનમંત્રીએ લોકોને ઓફિસ જવા કરતાં ઘરેથી કામ કરવાને પ્રાથમિકતા આપવાની સલાહ આપી છે. તેમણે ખાનગી કારને બદલે મેટ્રો, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને કારપૂલિંગનો ઉપયોગ કરવાની પણ સલાહ આપી છે. વધુમાં, પ્રધાનમંત્રીએ નાગરિકોને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા માટે એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદવા વિનંતી કરી છે. તેમણે બિન-આવશ્યક વિદેશ યાત્રા મુલતવી રાખવા અને માલસામાન માટે રોડ પરિવહનને બદલે રેલ્વેનો ઉપયોગ કરવાની પણ સલાહ આપી છે. ઘરેથી કામ કરવાથી દૈનિક મુસાફરીની જરૂરિયાત ઓછી થશે, જેના કારણે ઇંધણનો વપરાશ, હવાઈ મુસાફરી અને રસ્તાઓ પર ટ્રાફિક ઘટશે. જોકે સરકારે હજુ સુધી WFH ફરજિયાત કર્યું નથી, પરંતુ આગામી દિવસોમાં લોકોને આ માટે તૈયાર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
