19 March, 2026 07:07 PM IST | Ahmedabad | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ભૂપેન્દ્ર પટેલ (ફાઈલ તસવીર)
ગુજરાતના મુખ્ય શહેરોમાં ચૂંટણીઓ પહેલા, મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળની રાજ્ય સરકારે સમાન કાયદાના પોતાના વચનને પૂર્ણ કર્યું છે. વિધાનસભાના વર્તમાન બજેટ સત્રમાં સમાન નાગરિક સંહિતાને મંજૂરી આપવામાં આવશે. વિધાનસભામાં સરકારે રજૂ કરેલા બિલમાં જણાવાયું છે કે એકથી વધુ લગ્ન કરવા બદલ સાત વર્ષની જેલ થશે. વધુમાં, "આપણે સાથે છીએ" ફોર્મ્યુલા હવે ગુજરાતમાં લાગુ પડશે નહીં. લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતા લોકોએ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં નોંધણી કરાવવી પડશે. ગુજરાતમાં ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળની ભાજપ સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે લગ્ન, છૂટાછેડા અને વારસા માટેના નિયમો દરેક માટે સમાન રહેશે; લગ્ન નોંધણી બે મહિનાની અંદર ફરજિયાત રહેશે; એક વર્ષ પછી જ છૂટાછેડા શક્ય બનશે. વધુમાં, લગ્ન નોંધણી કરવામાં નિષ્ફળ જવા પર 10,000-25,000 રૂપિયાનો દંડ થશે.
ઉત્તરાખંડ પછી, ગુજરાતમાં સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ કરવામાં આવશે. રાજ્ય સરકારે બુધવારે વિધાનસભામાં UCC બિલ રજૂ કર્યું. UCC પેનલે મંગળવારે મુખ્યમંત્રીને તેનો ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટ રજૂ કર્યો. ત્યારબાદ ડ્રાફ્ટ બિલને મંજૂરી આપવામાં આવી અને ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું. ગુજરાત યુસીસી બિલમાં એક કરતા વધુ લગ્ન કરવા બદલ સાત વર્ષની સજાની જોગવાઈ છે. વધુમાં, લિવ-ઇન રિલેશનશિપ માટે નોંધણી ફરજિયાત છે. આ બિલ પર 24 માર્ચે ચર્ચા થશે. આદિવાસી સમુદાયોને યુસીસીના કાર્યક્ષેત્રમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.
ભાજપની સંખ્યાત્મક શક્તિને જોતાં, આ બિલની મંજૂરી ફક્ત ઔપચારિકતા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, યુસીસી બિલ લિવ-ઇન રિલેશનશિપને કાયદેસર બનાવવાની જોગવાઈ કરે છે. યુસીસી પેનલે મંગળવારે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને તેનો ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટ સુપરત કર્યો હતો. સરકારે 2022 ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા યુસીસી લાગુ કરવાનું વચન આપ્યું હતું. રાજ્ય વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા શહેરની ચૂંટણીઓ નજીક આવી રહી હોવાથી, સરકાર યુસીસી મોરચે ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. જો યુસીસી કાયદો ગુજરાતમાં લાગુ કરવામાં આવે છે, તો તે ઉત્તરાખંડ પછી તેનો અમલ કરનાર બીજું રાજ્ય હશે. ગોવામાં પહેલાથી જ એક સમાન કાયદો છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, ઉત્તરાખંડની જેમ હવે ગુજરાતમાં પણ યુનિફૉર્મ સિવિલ કોડની તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવાઈ છે. ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન ભૂપેન્દ્ર પટેલે ગઈ કાલે યુનિફૉર્મ સિવિલ કોડ માટેની જાહેરાત કરીને પાંચ સભ્યોની કમિટી બનાવી છે. આ કમિટી ૪૫ દિવસમાં એનો રિપોર્ટ સરકારને સુપરત કરશે અને એના આધારે સરકાર યોગ્ય નિર્ણય લેશે. ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન ભૂપેન્દ્ર પટેલે પ્રેસ-કૉન્ફરન્સમાં કહ્યું હતું કે ‘નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના તમામ નાગરિકોને સમાન હક મળે એ માટે યુનિફૉર્મ સિવિલ કોડનો દેશવ્યાપી અમલ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે અને એનો અમલ કરવા સંકલ્પબદ્ધ છે. ગુજરાત વડા પ્રધાનના સંકલ્પને સાકાર કરવા માટે હંમેશાં પ્રતિબદ્ધ રહ્યું છે. વડા પ્રધાનના પદચિહ્ન પર ચાલતી ગુજરાત સરકાર રાજ્યમાં વસતા તમામ નાગરિકોને પણ સમાન હક અને અધિકાર મળી રહે એ દિશામાં આગળ વધી રહી છે. આ માટે ગુજરાતમાં યુનિફૉર્મ સિવિલ કોડની આવશ્યકતા ચકાસવા અને કાયદા માટેનો મુસદ્દો તૈયાર કરવા સુપ્રીમ કોર્ટનાં નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ રંજના દેસાઈની અધ્યક્ષતામાં એક કમિટી રચવાનો મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય કર્યો છે. પાંચ સભ્યોની આ કમિટીમાં અન્ય સભ્ય તરીકે નિવૃત્ત ઇન્ડિયન ઍડ્મિનિસ્ટ્રેટિવ સર્વિસ (IAS) અધિકારી સી. એલ. મીના, ઍડ્વોકેટ આર. સી. કોડેકર, ભૂતપૂર્વ વાઇસ ચાન્સેલર દક્ષેશ ઠાકર અને સામાજિક કાર્યકર ગીતા શ્રોફનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ કમિટીના સભ્યો તમામ પાસાંઓનો અભ્યાસ કરીને પોતાનો રિપોર્ટ ૪૫ દિવસમાં રાજ્ય સરકારને આપશે અને રિપોર્ટના આધારે રાજ્ય સરકાર યોગ્ય નિર્ણય કરશે.’
