07 March, 2026 03:43 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
દેવેન્દ્ર ફડણવીસ ફાઇલ તસવીર (સૌજન્ય: મિડ-ડે)
મહારાષ્ટ્રમાં મહાયુતિ સરકારે ધર્માંતરણ વિરોધી કડક કાયદો બનાવવા તરફ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. કેબિનેટે "મહારાષ્ટ્ર ધર્મ સ્વતંત્રતા અધિનિયમ 2026" ના મુસદ્દાને મંજૂરી આપી છે. પ્રસ્તાવિત કાયદામાં બળજબરીથી અથવા કપટથી ધર્મ પરિવર્તન માટે કડક સજાની જોગવાઈ છે. આ કાયદાને "લવ જેહાદ" ના કિસ્સાઓ સાથે પણ જોડવામાં આવી રહ્યો છે.
ધર્માંતરણ એક એવો મુદ્દો છે જે વારંવાર હેડલાઇન્સમાં બને છે. મહારાષ્ટ્રમાં, તે લગભગ દર બીજા દિવસે સમાચારમાં રહે છે. ફરી એકવાર, આ મુદ્દો અહીં હેડલાઇન્સમાં છવાઈ ગયો છે. મહાયુતિ સરકારે એક એવું પગલું ભર્યું છે જેનાથી દેશવ્યાપી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. રાજ્ય કેબિનેટે "મહારાષ્ટ્ર ધર્મ સ્વતંત્રતા અધિનિયમ 2026" નામના કડક ધર્માંતરણ વિરોધી કાયદાને મંજૂરી આપી છે. સરકારનો દાવો છે કે આ કાયદો બળજબરી, છેતરપિંડી અથવા પ્રલોભન દ્વારા કરવામાં આવતા ધાર્મિક પરિવર્તનોને સંપૂર્ણપણે રોકશે, ખાસ કરીને એવા કિસ્સાઓમાં જેને ઘણીવાર "લવ જેહાદ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સરકારનું કહેવું છે કે આ કાયદો કોઈના વિશ્વાસ પર હુમલો નથી, પરંતુ લોકોની સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવા માટે છે. જો કોઈને દબાણ, છેતરપિંડી અથવા લાલચ દ્વારા બીજા ધર્મમાં ધર્મ પરિવર્તન કરાવવા માટે દબાણ કરવામાં આવશે, તો તેમની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. પ્રસ્તાવિત કાયદામાં જેલથી લઈને ભારે દંડ સુધીની અનેક કડક જોગવાઈઓ શામેલ છે. વધુમાં, ઘણા કિસ્સાઓમાં, ગુનાને બિન-જામીનપાત્ર બનાવવામાં આવશે, એટલે કે જામીન સરળતાથી મળશે નહીં.
મહારાષ્ટ્ર મંત્રીમંડળે ગુરુવારે પ્રસ્તાવિત ધર્મ પરિવર્તન વિરોધી બિલના મુસદ્દાને મંજૂરી આપી. તે હવે વિધાનસભા અને વિધાનસભા પરિષદમાં રજૂ કરવામાં આવશે. આ કાયદો મુખ્યત્વે એવા કેસોને રોકવા માટે રચાયેલ છે જ્યાં લગ્ન અથવા અન્ય માધ્યમો દ્વારા કથિત રીતે ધર્મ પરિવર્તન કરાવવામાં આવે છે.
ધર્મ પરિવર્તન કરવા માંગતા કોઈપણ વ્યક્તિએ વહીવટને 60 દિવસ અગાઉ જાણ કરવી પડશે.
- મહારાષ્ટ્ર સરકારના મંત્રી અને ભાજપ નેતા નિતેશ રાણેએ જણાવ્યું હતું કે વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન, મહાયુતિ (મહાયુતિ) એ કડક ધર્મ પરિવર્તન વિરોધી કાયદો લાવવાનું વચન આપ્યું હતું. મંત્રીમંડળની મંજૂરી સાથે, આ વચન હવે આ વચનને પૂર્ણ કરવા તરફ એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
- આ બિલ હેઠળ, ધર્મ પરિવર્તન કરવા માંગતા કોઈપણ વ્યક્તિએ 60 દિવસ અગાઉ વહીવટીતંત્રને જાણ કરવી પડશે. ત્યારબાદ, ધર્મ પરિવર્તનના 25 દિવસની અંદર નોંધણી ફરજિયાત રહેશે. જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય, તો લગ્નને પણ અમાન્ય જાહેર કરી શકાય છે.
- સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જો પરિવારના સભ્યો ધર્મ પરિવર્તન સામે વાંધો ઉઠાવે છે, તો પોલીસ કેસ નોંધી શકે છે અને તપાસ શરૂ કરી શકે છે. પ્રસ્તાવિત કાયદામાં તેને કોગ્નિઝેબલ અને બિન-જામીનપાત્ર ગુનો બનાવવાની જોગવાઈ છે. આનો અર્થ એ છે કે પોલીસ વોરંટ વિના કાર્યવાહી કરી શકશે, અને આરોપીને સરળતાથી જામીન મળશે નહીં.
આ કાયદાનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય બળજબરીથી, છેતરપિંડીથી અથવા લાલચમાં ધાર્મિક પરિવર્તન અટકાવવાનો છે. સરકાર જણાવે છે કે ઘણા કિસ્સાઓમાં, લગ્ન અથવા સંબંધોનો ઉપયોગ લોકોને ધર્મ પરિવર્તન માટે દબાણ કરવા માટે કરવામાં આવે છે. આ કાયદો આવા કિસ્સાઓમાં કડક કાર્યવાહી સુનિશ્ચિત કરશે. સરકાર કોઈપણ વ્યક્તિની ધાર્મિક સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવાનો પણ દાવો કરે છે.
પ્રસ્તાવિત કાયદા મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ સ્વેચ્છાએ ધર્મ પરિવર્તન કરવા માંગે છે, તો તેમણે જિલ્લા વહીવટીતંત્રને 60 દિવસ અગાઉ જાણ કરવી પડશે. આનાથી વહીવટીતંત્રને ધર્મ પરિવર્તન સ્વૈચ્છિક છે કે દબાણ, છેતરપિંડી અથવા પ્રલોભનનું પરિણામ છે તે ચકાસવા માટે સમય મળશે. ધર્મ પરિવર્તનના 25 દિવસની અંદર નોંધણી પણ ફરજિયાત રહેશે.
બિલના ડ્રાફ્ટ મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિને બળજબરીથી, છેતરપિંડીથી અથવા લાલચ આપીને ધર્મ પરિવર્તન કરાવવામાં આવે છે, તો ગુનેગારને કડક સજાનો સામનો કરવો પડશે. આમાં ઓછામાં ઓછી 7 વર્ષની જેલની સજાનો સમાવેશ થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ભારે દંડ પણ લાદવામાં આવી શકે છે. મહત્વનું છે કે, આ ગુનાને બિનજામીનપાત્ર બનાવવામાં આવ્યો છે.
કેબિનેટની મંજૂરી પછી, આ બિલ હવે મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાના વર્તમાન બજેટ સત્રમાં રજૂ થવાની તૈયારીમાં છે. જો તેને વિધાનસભા અને વિધાનસભા બંને તરફથી મંજૂરી મળી જાય, તો મહારાષ્ટ્ર પણ એવા રાજ્યોની યાદીમાં જોડાશે જ્યાં ધર્મ પરિવર્તન વિરોધી કડક કાયદા અમલમાં છે.
