28 May, 2026 05:28 PM IST | Bhopal | Gujarati Mid-day Online Correspondent
શાયર ડૉ. બશીર બદ્ર (તસવીર સૌજન્ય X)
પ્રખ્યાત ઉર્દૂ કવિ પદ્મશ્રી ડૉ. બશીર બદ્રનું 91 વર્ષની વયે ભોપાલમાં અવસાન થયું, જેનાથી સાહિત્ય જગતમાં શોકની લહેર ફેલાઈ ગઈ. તેઓ લાંબા સમયથી ડિમેન્શિયાથી પીડાતા હતા અને તેમની ગઝલોમાં પ્રેમ અને જીવનને નવો અવાજ આપવા માટે જાણીતા હતા.
ઉર્દૂ સાહિત્યની દુનિયા ગુરુવારે જ્યારે ઊંડા મૌનમાં ડૂબી ગઈ ત્યારે પદ્મશ્રી ડૉ. બશીર બદ્ર, જે તેમની ગઝલોમાં પ્રેમ, એકલતા અને જીવનને નવો અવાજ આપવા માટે જાણીતા હતા, તેમણે કાયમ માટે દુનિયાને વિદાય આપી. તેમણે 91 વર્ષની વયે બકરી ઇદના દિવસે ભોપાલના ઇદગાહ હિલ્સ સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને અંતિમ શ્વાસ લીધા. તેમના નિધનના સમાચારથી સાહિત્ય જગત, કલા પ્રેમીઓ અને દેશ અને દુનિયાભરના લાખો ચાહકોમાં શોકની લહેર ફેલાઈ ગઈ.
ડૉ. બશીર બદ્ર લાંબા સમયથી ડિમેન્શિયા અને ઉંમર સંબંધિત બીમારીઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા. તેમની બીમારીને કારણે તેમની યાદશક્તિ લગભગ ખોવાઈ ગઈ હતી, જેના કારણે તેઓ તેમના પ્રિયજનોને પણ ઓળખી શકતા ન હતા. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી તેમનું સ્વાસ્થ્ય બગડતું હતું, અને તેઓ જાહેર જીવનથી લગભગ દૂર થઈ ગયા હતા.
તેમની શુદ્ધ કવિતા અને અભૂતપૂર્વ શૈલીથી, બશીર બદ્રે ખાતરી કરી કે ગઝલ ફક્ત સાહિત્યિક મંચ સુધી મર્યાદિત ન રહે, પરંતુ તેને સામાન્ય લોકોના જીવનનો એક ભાગ બનાવે. તેમની ગઝલો સંબંધોની હૂંફ, અલગ થવાની પીડા, એકલતાની પીડા અને જીવનની સરળતાને સુંદર રીતે પ્રતિબિંબિત કરતી હતી. આ જ કારણ છે કે તેમની પંક્તિઓ મુશાયરાઓને પાર કરીને લોકોના હૃદય અને મન સુધી પહોંચી.
૧૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૩૫ ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના અયોધ્યામાં જન્મેલા, ડૉ. બશીર બદ્રે અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીમાંથી ઉચ્ચ શિક્ષણ અને પીએચડી પૂર્ણ કર્યું. બાદમાં તેમણે મેરઠ કોલેજમાં ઉર્દૂ વિભાગના વડા તરીકે લાંબો સમય વિતાવ્યો અને શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં પણ નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું.
ડૉ. બશીર બદ્રે હિન્દીમાં એક ડઝનથી વધુ ગઝલ સંગ્રહ પ્રકાશિત કર્યા, જ્યારે ઉર્દૂમાં તેમના સાત પ્રશંસનીય સંગ્રહોને અમૂલ્ય સાહિત્યિક ખજાના માનવામાં આવે છે. તેમની ઘણી પ્રખ્યાત પંક્તિઓ લોકોની યાદોમાં જીવંત રહે છે અને કવિઓની નવી પેઢીઓને પ્રેરણા આપતી રહે છે. દેશભરના સાહિત્યકારો, કવિઓ અને સાંસ્કૃતિક હસ્તીઓએ તેમના નિધન પર ઊંડો શોક વ્યક્ત કર્યો છે. તેમના પરિવારમાં તેમના પુત્ર, તૈયબ અને પત્ની, ડૉ. રાહતનો સમાવેશ થાય છે. ડૉ. બશીર બદ્રના નિધન સાથે, ઉર્દૂ કવિતાના એક યુગનો અંત આવ્યો છે, જેણે શબ્દોને લાગણીનું સૌથી સુંદર સ્વરૂપ આપ્યું હતું.
