26 May, 2026 07:12 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર
ભારતમાં, સોનાને માત્ર રોકાણ જ નહીં, પણ સામાજિક અને ભાવનાત્મક મહત્ત્વ ધરાવતી એક વસ્તુ પણ માનવામાં આવે છે. જોકે, સોનાની આ વધતી માગ હવે દેશના અર્થતંત્ર પર દબાણ વધારી રહી છે. સોનું ખરીદવા માટે, ભારતને મોટા પાયે અમેરિકન ડૉલરમાં ચુકવણી કરવી પડે છે, જેના પરિણામે દેશના વિદેશી ભંડાર પર અસર પડી રહી છે. આ કારણોસર, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ નાગરિકોને એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદવા અપીલ કરી હતી. આ અપીલ છતાં, બજારમાં સોનાની માગ ઓછી થઈ નથી.
13 મે, 2026 ના રોજ, કેન્દ્ર સરકારે સોના પરની મૂળભૂત કસ્ટમ્સ ડ્યુટીમાં 5 ટકાનો વધારો કર્યો, તેને 10 ટકા કર્યો. તે જ સમયે, કૃષિ માળખાગત સુવિધા અને વિકાસ સેસ 1 ટકાથી વધારીને 5 ટકા કરવામાં આવ્યો. પરિણામે, કુલ આયાત ડ્યુટી 15 ટકા સુધી પહોંચી ગઈ. આ નિર્ણય બાદ, ભારતીય બજારમાં સોનાના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયા. પહેલાં, 10 ગ્રામ 24-કૅરેટ સોનું આશરે રૂ. 147,160 માં મળતું હતું; આ કિંમત હવે વધીને લગભગ રૂ. 162,120 પ્રતિ તોલા થઈ ગઈ છે. અહેવાલો અનુસાર, 13 મેના રોજ વેચાયેલું સોનું હાલના અનામત સ્ટૉકમાંથી લેવામાં આવ્યું હતું.
ભારત દર વર્ષે મોટા પ્રમાણમાં સોનું આયાત કરે છે. ભારત તેની કુલ સોનાની જરૂરિયાતના આશરે 90 ટકા વિદેશથી આયાત કરે છે. દર વર્ષે, દેશ 700 થી 800 ટન સોનાની આયાત કરે છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં, આનાથી રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્ર પર આશરે ડૉલર 72 બિલિયનનો બોજ પડ્યો. ક્રૂડ ઓઇલ પછી, સોનું ભારતમાં બીજા ક્રમે સૌથી વધુ આયાત થતી વસ્તુ છે. ભાવમાં વધારા છતાં, સોનાની ખરીદી સતત ચાલુ છે, જે મુખ્યત્વે ચાલુ લગ્નની મોસમને કારણે છે. ગ્રાહકો માત્ર ભૌતિક સોનામાં જ નહીં પરંતુ ગોલ્ડ ETF અને ડિજિટલ સોનામાં પણ રોકાણ કરી રહ્યા છે.
નાણાકીય અધિનિયમ, 2024 હેઠળ, જો ભૌતિક સોનું તેની ખરીદીના બે વર્ષ પછી વેચવામાં આવે છે, તો 12.5 ટકા કર લાગુ થશે. જો સોનું એક વર્ષની અંદર વેચી દેવામાં આવે, તો નફો વ્યક્તિની કુલ આવકમાં ઉમેરવામાં આવશે અને તેમના લાગુ ટૅક્સ સ્લેબ અનુસાર કર લાદવામાં આવશે. કર નિષ્ણાતોના મતે, જો કોઈ રોકાણકાર સોનાના વેચાણ પર લાંબા ગાળાના મૂડી લાભથી થતા કરમાં બચત કરવા માગે છે, તો તે રકમ આવકવેરા કાયદાની કલમ 54F હેઠળ રહેણાંક મિલકતમાં રોકાણ કરી શકાય છે. આનાથી લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ કરમાંથી રાહત મળી શકે છે.
