10 May, 2026 08:29 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર
WZO ટ્રસ્ટ ફંડ્સના અધ્યક્ષ દિનશા તંબોલીએ જણાવ્યું છે કે જો વર્તમાન પરિસ્થિતિ જ ચાલુ રહેશે, તો ભારતમાં પારસી વસ્તી વર્ષ 2101 સુધીમાં ઘટીને 10,000 થી ઓછી થઈ શકે છે. તેમણે મુંબઈમાં રાષ્ટ્રીય લઘુમતી આયોગ દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમ દરમિયાન આ ટિપ્પણી કરી હતી. ‘પારસી સમુદાય: વસ્તી વિષયક વાસ્તવિકતાઓ અને પરિણામી ગરીબી’ વિષય પર પ્રેઝન્ટેશન આપતા તંબોલીએ નોંધ્યું હતું કે વૃદ્ધો પર વધતી નિર્ભરતા, આરોગ્ય સમસ્યાઓ, બેરોજગારી અને પર્યાપ્ત નાણાકીય સહાય પદ્ધતિઓના અભાવને કારણે સમુદાયના નબળા વર્ગોમાં ગરીબી વધી છે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે, લોકપ્રિય માન્યતાથી વિપરીત, સમગ્ર પારસી સમુદાય આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ નથી.
વસ્તી ગણતરીના આંકડા ટાંકીને, તંબોલીએ નિર્દેશ કર્યો કે 1891 માં ભારતમાં પારસી વસ્તી 89,490 હતી, જે 1941 માં વધીને 114,791 ની ટોચે પહોંચી હતી. ત્યારબાદ, વસ્તીમાં સતત ઘટાડો નોંધવામાં આવ્યો. 2001 સુધીમાં, આ આંકડો ઘટીને 69,601 થઈ ગયો હતો, અને 2011 ની વસ્તી ગણતરીમાં, તે 57,264 નોંધાઈ હતી. આગામી રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરી આ વર્ષના અંતમાં અથવા 2027 માં થવાની ધારણા છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સમુદાયમાં વૃદ્ધ વ્યક્તિઓની સંખ્યા પ્રજનન-વય જૂથ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધુ થઈ ગઈ છે. મોડા લગ્ન, આંતર-સમુદાયિક લગ્ન, ઘટતો જન્મ દર, મોટી સંખ્યામાં અપરિણીત વ્યક્તિઓ અને વંધ્યત્વને આ વસ્તી વિષયક કટોકટીના મુખ્ય કારણો તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા હતા.
મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના 2009 થી 2013 સુધીના ડેટા અનુસાર, સમુદાયમાં મૃત્યુની સંખ્યા જન્મની સંખ્યા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધી ગઈ. ફક્ત 2010 માં, ફક્ત 210 જન્મ નોંધાયા હતા, જ્યારે 933 મૃત્યુ થયા હતા. આમ, તે ચોક્કસ વર્ષમાં, જન્મ કરતાં 723 વધુ મૃત્યુ નોંધાયા હતા.
તંબોલીએ 2009 માં ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા અભ્યાસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ અભ્યાસમાં પારસી સમુદાયની આર્થિક અને શૈક્ષણિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ખાસ કરીને તેના નબળા વર્ગોની સ્થિતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે સમુદાયમાં આર્થિક મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે, અને કેટલાક પરિવારો ગરીબી રેખા નીચે જીવી રહ્યા છે. તેમણે કેટલીક સખાવતી સંસ્થાઓ પર પારસીઓ અને તેમના બાળકોને જેમણે સમુદાયની બહાર લગ્ન કર્યા છે તેમને સહાય મેળવવાથી બાકાત રાખવાનો પણ આરોપ મૂક્યો હતો.
તંબોલીએ જણાવ્યું હતું કે ચૅરિટેબલ ટ્રસ્ટ અને સમુદાય સંગઠનોએ તેમની કલ્યાણકારી પ્રવૃત્તિઓનું વધુ સારી રીતે સંકલન કરવું જોઈએ. તેમણે માત્ર નાના નાણાકીય અનુદાનનું વિતરણ કરવાને બદલે જરૂરિયાતમંદોને વ્યાજમુક્ત લોન અને વ્યાવસાયિક સહાય પૂરી પાડવા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે સરકાર અને રાષ્ટ્રીય લઘુમતી આયોગના પ્રતિનિધિઓ સમક્ષ ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ રજૂ કરી. આમાં ગુજરાતના ગ્રામીણ ઝોરોસ્ટ્રિયનોનો સામાજિક-આર્થિક સર્વે, મુંબઈમાં આર્થિક રીતે નબળા પારસી આવાસ વસાહતોનો અભ્યાસ અને રાષ્ટ્રીય લઘુમતી આયોગના માર્ગદર્શન હેઠળ `જિયો પારસી` પ્રોજેક્ટને ફરીથી સક્રિય કરવાનો સમાવેશ થાય છે. કાર્યક્રમના સમાપન દરમિયાન, તંબોલીએ સમુદાયના નેતાઓ, ટ્રસ્ટો અને નીતિ નિર્માતાઓને પારસી સમુદાય સામેના વસ્તી વિષયક અને આર્થિક પડકારોનો સામનો કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરવા અપીલ કરી.
