04 April, 2026 08:20 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ઉદ્ધવ ઠાકરે ફાઇલ તસવીર (સૌજન્ય: મિડ-ડે)
આંધ્રપ્રદેશની નવી રાજધાની તરીકે અમરાવતીને નિયુક્ત કરતું બિલ પસાર થવાથી મહારાષ્ટ્રના રાજકીય વર્તુળોમાં હવે ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. ઉદ્ધવ ઠાકરેની શિવસેના (UBT) એ પોતાના મુખપત્ર "સામના" માં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને તેને મુંબઈ માટે "ચેતવણીની ઘંટડી" ગણાવી હતી. પાર્ટીએ જણાવ્યું હતું કે આંધ્રપ્રદેશ પુનર્ગઠન બિલ, 2026 દ્વારા અમરાવતીને સત્તાવાર રાજધાનીનો દરજ્જો આપવાનો નિર્ણય, જોકે તે આંધ્રપ્રદેશ પૂરતો મર્યાદિત લાગે છે, તેના દૂરગામી બંધારણીય પરિણામો હોઈ શકે છે. "સામના" ના તંત્રીલેખમાં ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી કે આ પગલું ભવિષ્યમાં મુંબઈ જેવા મુખ્ય શહેરોની સ્થિતિને પણ અસર કરી શકે છે.
"સામના" ના તંત્રીલેખમાં જણાવાયું હતું કે બંધારણની કલમ 3 હેઠળ, સંસદને રાજ્યની સીમાઓ બદલવા, નવું રાજ્ય બનાવવાની અથવા તેનું નામ બદલવાની સત્તા છે, પરંતુ રાજ્યની રાજધાની નક્કી કરવાની સત્તા પરંપરાગત રીતે રાજ્યો પાસે રહી છે. તેથી, સંસદ દ્વારા અમરાવતીને રાજધાની તરીકે જાહેર કરવાથી ખતરનાક મિસાલ સ્થાપિત થઈ શકે છે. આ સંદર્ભમાં, ટીકાકારો (અનિલ શિદોર સહિત) કહે છે કે આ એક ઇરાદાપૂર્વકની રણનીતિ હોઈ શકે છે.
સંપાદકીયમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે કેન્દ્ર સરકાર આ મોડેલને "ભૂગર્ભ ટનલ" ની જેમ આગળ ધપાવી રહી છે, જે સૂચવે છે કે તેનો ઉપયોગ મહારાષ્ટ્ર સંબંધિત ભવિષ્યના નિર્ણયોને ટાળવા માટે થઈ શકે છે. સંપાદકીયમાં એક સંભવિત દૃશ્ય પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું: સંસદ ગમે ત્યારે મુંબઈને "રાષ્ટ્રીય આર્થિક ક્ષેત્ર" જાહેર કરતું બિલ પસાર કરી શકે છે અને પછી, તેની વૈશ્વિક આર્થિક શક્તિનો ઉલ્લેખ કરીને, તેને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.
શિવસેના-યુબીટીએ આ મુદ્દા પર વર્તમાન મહારાષ્ટ્ર સરકાર પર પણ નિશાન સાધ્યું હતું. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, નાયબ મુખ્યમંત્રીઓ એકનાથ શિંદે અને સુનેત્રા પવાર અને મુંબઈના મેયર રીતુ તાવડે પર કટાક્ષ કરતા કહ્યું હતું કે તેઓ આવા પગલાને "ગૌરવની બાબત" કહી શકે છે. સંપાદકીયમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે મુંબઈને કેન્દ્ર સરકાર પર નિર્ભર બનાવવામાં આવશે અને બીજા, ત્રીજા કે ચોથા મુંબઈને મહારાષ્ટ્રની રાજધાની જાહેર કરી શકાય છે. પક્ષે વર્તમાન રાજ્ય નેતૃત્વ પર "મહારાષ્ટ્ર ગૌરવ"નો અભાવ હોવાનો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો.
સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનનો ઉલ્લેખ કરતા, લેખમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રાવસાહેબ અને તાઈસાહેબ જેવા પરંપરાગત મરાઠી અભિવાદનોને રાવભાઈ અને તાઈબેન જેવા શબ્દો દ્વારા બદલવામાં આવી રહ્યા છે, જે બાહ્ય રાજકીય પ્રભાવને પ્રતિબિંબિત કરે છે. શિવસેના-યુબીટીએ યાદ અપાવ્યું કે 106 શહીદોના બલિદાનને કારણે મુંબઈ મહારાષ્ટ્રનો ભાગ બન્યું હતું અને અગાઉના નેતાઓ હંમેશા રાજ્યની ઓળખને પ્રાથમિકતા આપતા હતા.
સંપાદકીયમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આંધ્રપ્રદેશના વિભાજન અને હૈદરાબાદના તેલંગાણામાં વિલીનીકરણ પછી, અમરાવતીને નવી રાજધાની જાહેર કરવામાં આવી હતી. ખેડૂતો પાસેથી હજારો એકર ફળદ્રુપ જમીન લેવામાં આવી હતી અને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી સેંકડો કરોડ રૂપિયા પ્રાપ્ત થયા હતા, છતાં શહેરનો વિકાસ અધૂરો રહ્યો છે. ઘણી વહીવટી ઇમારતો ફક્ત માળખા તરીકે રહે છે, જેના કારણે "ભૂતિયા ઇમારતો" માટે સ્થાનિક માંગણીઓ થાય છે. શિવસેના-યુબીટીએ ચેતવણી આપી હતી કે જો મહારાષ્ટ્રનું વર્તમાન નેતૃત્વ નબળું અને ઉદાસીન રહ્યું, તો ભવિષ્યમાં મુંબઈને રાજ્યથી અલગ કરવા જેવા નિર્ણયો શક્ય બની શકે છે.
