12 March, 2026 07:42 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક તસવીર સૌજન્ય મિડ-ડે
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે, સાઉદી અરેબિયાથી ક્રૂડ ઓઇલ વહન કરતું લાઇબેરિયન ધ્વજવાળું ટેન્કર ઇરાનની પરવાનગીથી હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પાર કરીને સુરક્ષિત રીતે મુંબઈ બંદર પર પહોંચ્યું. ભારત સરકાર આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય જહાજો અને ખલાસીઓની સલામતી પર સતત નજર રાખી રહી છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે, ભારતીય કેપ્ટન દ્વારા કમાન્ડ કરાયેલ લાઇબેરિયન ધ્વજવાળું ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ પાર કરીને સુરક્ષિત રીતે મુંબઈ બંદર પર પહોંચ્યું. સમાચાર એજન્સી ANI અનુસાર, ટેન્કર સાઉદી અરેબિયાના રાસ તનુરા બંદરથી ક્રૂડ ઓઇલ લઈ જઈ રહ્યું હતું.
મેરીટાઇમ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, ટેન્કરે 1 માર્ચે સાઉદી અરેબિયાના રાસ તનુરા બંદરથી ક્રૂડ ઓઇલ લોડ કર્યું હતું અને 3 માર્ચે રવાના થયું હતું. 8 માર્ચે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાં જહાજને ટ્રેક કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારબાદ તે થોડા સમય માટે ટ્રેકિંગ સિસ્ટમમાંથી ગાયબ થઈ ગયું હતું. અહેવાલો અનુસાર, ખતરનાક જળમાર્ગમાંથી પસાર થતી વખતે જહાજે તેનું ઓટોમેટિક આઇડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ (AIS) ટ્રાન્સપોન્ડર બંધ કરી દીધું હતું. આ સિસ્ટમ જહાજની ઓળખ, સ્થિતિ, ગતિ અને દિશા વિશે માહિતી પ્રસારિત કરે છે, જે સુરક્ષિત દરિયાઈ ટ્રાફિક સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરે છે.
ટેન્કર બુધવારે બપોરે 1 વાગ્યાની આસપાસ મુંબઈ બંદર પર પહોંચ્યું અને સાંજે 6:06 વાગ્યે જવાહર આઇલેન્ડ ટર્મિનલ પર બેઠું. જહાજ આશરે 135,335 મેટ્રિક ટન સાઉદી ક્રૂડ ઓઇલ લઈ જઈ રહ્યું છે, જે પૂર્વ મુંબઈના માહુલમાં રિફાઇનરીઓને સપ્લાય કરવામાં આવશે. અનલોડિંગ પ્રક્રિયા લગભગ 36 કલાક ચાલવાની ધારણા છે. ટેન્કરમાં કુલ 29 ક્રૂ સભ્યો છે, જેમાં ભારતીય, પાકિસ્તાની અને ફિલિપિનો નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ટેન્કરે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સફળતાપૂર્વક પસાર કર્યું, જે પર્સિયન ગલ્ફને વૈશ્વિક બજારો સાથે જોડતો એક મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. તાજેતરના લશ્કરી વિકાસને પગલે, આ ક્ષેત્રમાં શિપિંગ અંગે સુરક્ષા ચિંતાઓ વધી છે, જેના કારણે ટેન્કરનો સલામત માર્ગ મહત્વપૂર્ણ બન્યો છે.
ઈરાને તાજેતરમાં આ વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ પર પરિવહન કરતા જહાજો પર દેખરેખ અને નિયંત્રણો કડક કર્યા છે. ઈરાની અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, હવે જહાજોને સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતાં પહેલાં તેહરાનની પરવાનગી લેવી જરૂરી છે. ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના નૌકાદળના કમાન્ડર, રીઅર એડમિરલ અલીરેઝા તાંગસિરીએ ચેતવણી આપી છે કે સૂચનાઓનું ઉલ્લંઘન કરનારા જહાજો સામે લશ્કરી કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે એક્સપ્રેસ રોમ અને મયુરી નારી નામના જહાજોને ચેતવણીને અવગણવા બદલ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. ઈરાની અધિકારીઓ એમ પણ કહે છે કે યુએસ અને ઇઝરાયલી હિતો સાથે સંકળાયેલા જહાજો સિવાયના જહાજોને સુરક્ષિત પરિવહનની મંજૂરી આપવામાં આવી શકે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા માર્ગોમાંથી એક છે. આ માર્ગ પરથી દરરોજ આશરે 20 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલ પસાર થાય છે, જે વૈશ્વિક દૈનિક તેલ વપરાશના લગભગ પાંચમા ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. વૈશ્વિક દરિયાઈ તેલ વેપારનો લગભગ એક ક્વાર્ટર પણ આ માર્ગ દ્વારા થાય છે. વધુમાં, વિશ્વના લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) વેપારનો મોટો હિસ્સો પણ આ માર્ગ દ્વારા પસાર થાય છે. પરિણામે, આ માર્ગમાં કોઈપણ વિક્ષેપ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારો, પુરવઠા શૃંખલાઓ અને બળતણના ભાવને તાત્કાલિક અસર કરી શકે છે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતનું શિપિંગ મંત્રાલય પર્સિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાવિકો અને જહાજોની સલામતી પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં આ પ્રદેશમાં 28 ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો કાર્યરત છે. આમાંથી, 677 ભારતીય નાવિકો સાથે 24 જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની પશ્ચિમમાં તૈનાત છે, જ્યારે 101 ભારતીય ક્રૂ સભ્યો સાથેના ચાર જહાજો સ્ટ્રેટની પૂર્વમાં તૈનાત છે. શિપિંગ મંત્રાલય અને શિપિંગ ડિરેક્ટોરેટ જનરલે 28 ફેબ્રુઆરીથી પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવા માટે 24 કલાકનો કંટ્રોલ રૂમ પણ સ્થાપિત કર્યો છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય સત્તાવાળાઓ, જહાજ વ્યવસ્થાપન કંપનીઓ અને ભરતી એજન્સીઓ ભારતીય નાવિકોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રદેશમાં ભારતીય દૂતાવાસો અને સ્થાનિક અધિકારીઓ સાથે નજીકથી કામ કરી રહી છે. સરકારનું માનવું છે કે સંવેદનશીલ આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં ભારતના દરિયાઈ હિતો અને ભારતીય નાવિકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે દરેક શક્ય પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.
