06 April, 2026 04:41 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Correspondent
આનંદ પંડિત
ભારતીય ફિલ્મોમાં વિઝ્યુઅલ ઈફેક્ટ્સ અને એનિમેશનનો ઉપયોગ ઝડપથી વધ્યો છે. ફિલ્મો જેમ કે ‘બાહુબલી’માં માહિષ્મતીની દુનિયાની ભવ્યતા, ‘પોનીયિન સેલ્વન’ની જટિલ વિઝ્યુઅલ ડિઝાઇન, ‘પઠાણ’માં એરિયલ સ્ટન્ટ્સ અને ‘લોકા ચૅપ્ટર 1: ચંદ્રા’ની કલ્પનાશીલ દુનિયા આ પરિવર્તનના મુખ્ય ઉદાહરણો છે. ટૅકનોલોજીકલ પ્રયોગો ભારતમાં નવા નથી. 1956 માં એલ. વી. પ્રસાદ દ્વારા સ્થાપિત પ્રસાદ સ્ટુડિયોએ 1980 ના દાયકામાં પ્રસાદ EFX લૉન્ચ કર્યું, જે દેશની સૌથી જૂની VFX સર્વિસમાંની એક છે. વધુમાં, રેડ ચિલીઝ VFX અને રિલાયન્સ મીડિયાવર્ક્સ જેવી સંસ્થાઓએ પણ આ ક્ષેત્રના વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
ભારતીય VFX અને એનિમેશન સ્ટુડિયો હવે હૉલિવુડ પ્રોજેક્ટ્સ પર પણ સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યા છે. DNEG ઇન્ડિયાએ ‘ડ્યુન: ચૅપ્ટર 2’ પરના તેમના કાર્ય માટે ઍવોર્ડ્સ જીત્યા છે. દરમિયાન, MPC ઇન્ડિયા અને ટૅક્નિકલર ઇન્ડિયાએ ધ ‘લાયન કિંગ’, ‘બ્લેડ રનર 2049’, ‘વાઇકિંગ્સ: વલ્હાલ્લા’, અને ‘સ્ટાર ટ્રેક: પ્રોડિજી’ જેવા પ્રોજેક્ટ્સનું VFX કર્યું છે.
દેશના ટેલેન્ટ પૂલનો લાભ લેવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ ભારતમાં તેમના રોકાણોમાં વધારો કરી રહી છે. નૅટફ્લિક્સે હૈદરાબાદમાં તેનું ગ્લોબલ પ્રોડક્શન અને ઇનોવેશન યુનિટ, આઇલાઇન સ્ટુડિયો શરૂ કર્યું છે. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોના મતે, આ વિકાસ સ્થાનિક સ્તરે તકનીકી પ્રગતિને પ્રોત્સાહન આપશે અને રોજગારની નવી તકો ઉભી કરશે. આનંદ પંડિતે કહ્યું કે સામાન્ય બજેટમાં હાઈ ક્વોલિટી પ્રોડક્શન ભારતમાં સંપૂર્ણપણે શક્ય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ક્લીમ પ્રોડક્શન્સ દ્વારા નિર્મિત ફિલ્મ ‘મહાવતાર નરસિંહા’ લગભગ રૂ. 15 કરોડના બજેટમાં બનાવવામાં આવી હતી, છતાં તેણે ગ્લોબલ લેવલ સાથે (Equivalent visual quality) જાળવી રાખી હતી. તેમનું માનવું છે કે ગ્લોબલ સ્ટુડિયોના આગમનથી સ્પર્ધા વધુ તીવ્ર બનશે, પરંતુ તે ખર્ચ-અસરકારક ઉકેલોની ઉપલબ્ધતા તરફ દોરી જશે, જેનાથી ફિલ્મ નિર્માતાઓ વાજબી બજેટમાં બેસ્ટ VFX સુધી પહોંચી શકશે.
કેન્દ્ર સરકાર સમર્થિત ઇન્ડિયા સિને હબ અનુસાર, AVGC ક્ષેત્રનું વૈશ્વિક બજાર આશરે 800 બિલિયન ડૉલરનું છે. 2025 સુધીમાં, ભારત આ ક્ષેત્રમાં આશરે 5 ટકા હિસ્સો આશરે 40 બિલિયન ડૉલરનું બજાર મેળવવા માટે તૈયાર છે. આ ક્ષેત્ર 25 થી 30 ટકાના દરે વધી રહ્યું છે અને વાર્ષિક આશરે 160,000 નવી નોકરીઓ ઉત્પન્ન કરી રહ્યું છે. પંડિતના મતે, વૈશ્વિક સ્ટુડિયોના પ્રવેશથી ભારતીય ફિલ્મ નિર્માતાઓ AI-આધારિત તકનીકો, વર્ચ્યુઅલ પ્રોડક્શન અને આધુનિક VFX સાધનોનો વધુ ઉપયોગ કરી શકશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે LED વોલ્યુમ અને AI-આધારિત રેન્ડરિંગ જેવી ક્ષમતાઓ - મધ્યમ-બજેટ ફિલ્મો માટે પણ મોટા પાયે અને કલ્પનાશીલ પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધરવાનું શક્ય બનાવશે, જેમાં પીરિયડ ડ્રામા અને સાયન્સ ફિક્શન જેવા જૉનરાનો સમાવેશ થાય છે. આનંદ પંડિતના મતે, આ ટૅકનોલોજીની ઉપલબ્ધતા ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગને વૈશ્વિક મંચ પર વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવશે.