27 May, 2026 05:18 PM IST | Pandharpur | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર
મહારાષ્ટ્રના પવિત્ર યાત્રાધામ પંઢરપુરમાં હિન્દુ-મુસ્લિમ ભાઈચારાનું એક અનોખું ઉદાહરણ જોવા મળ્યું છે. અહીં, મુસ્લિમ સમુદાયે બકરી ઇદના પ્રસંગે કુરબાની અને ઈદની નમાઝ મુલતવી રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે, કારણ કે આ વર્ષે બકરી ઇદ અને એકાદશીનો તહેવાર એક જ દિવસે આવી રહ્યો છે. પંઢરપુરમાં એકાદશીનું ખૂબ જ ધાર્મિક મહત્ત્વ છે, અને આ શુભ પ્રસંગે, લાખો વારકારી (યાત્રાળુઓ) અને ભગવાન વિઠ્ઠલના ભક્તો દર્શન માટે આવે છે. ધાર્મિક લાગણીઓને માન આપીને, સ્થાનિક મુસ્લિમ સમુદાયે બુધવારે બકરી ઇદની ઉજવણી ન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. સમુદાયના સભ્યોએ જણાવ્યું છે કે તેઓ બીજા દિવસે અથવા પછી ઇદની નમાઝ અને કુરબાની કરશે.
પંઢરપુરમાં પુરુષોત્તમ વધુ માસ એકાદશીના અવસર પર, મહારાષ્ટ્ર સહિત દેશભરમાંથી મોટી સંખ્યામાં ભક્તો વિઠ્ઠલ-રુક્મિણી મંદિરમાં દર્શન કરવા માટે આવી રહ્યા છે. વારકરી પરંપરામાં, એકાદશીનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે, અને આ દિવસે માંસાહારી ખોરાક ખાવાનું સંપૂર્ણપણે ટાળવામાં આવે છે. આ વાતને ધ્યાનમાં રાખીને, સ્થાનિક મુસ્લિમ સમુદાયે જણાવ્યું હતું કે આવા પવિત્ર પ્રસંગે કુરબાની કરવાનું યોગ્ય રહેશે નહીં. સમુદાયના સભ્યોએ ટિપ્પણી કરી હતી કે, "અમને પણ ભગવાન પાંડુરંગમાં શ્રદ્ધા છે. એકાદશી દરમિયાન, લાખો ભક્તો પંઢરપુરની મુલાકાત લે છે. આ એક પવિત્ર તીર્થસ્થાન છે, અને આવી પરિસ્થિતિઓમાં, કુરબાની આપવી યોગ્ય નથી લાગતી."
સ્થાનિક રહેવાસીઓના મતે, આ પહેલી ઘટના નથી કે મુસ્લિમ સમુદાયે આવો નિર્ણય લીધો હોય. ભૂતકાળમાં, જ્યારે પણ એકાદશી અને ઈદ એક જ દિવસે આવી હતી, ત્યારે પંઢરપુરના મુસ્લિમ સમુદાયે પરસ્પર સંવાદિતા જાળવવા માટે કુરબાની અને ઈદની નમાજ મુલતવી રાખી હતી. સમુદાયના આ નિર્ણયની સ્થાનિક નાગરિકો અને ભક્તો દ્વારા વ્યાપકપણે પ્રશંસા કરવામાં આવી છે. ઘણા લોકોએ તેને મહારાષ્ટ્રના સહિયારા સાંસ્કૃતિક વારસા અને સામાજિક એકતાના પ્રતીક તરીકે વખાણ કર્યો છે.
આ બાબતે પંઢરપુરમાં લેવાયેલો નિર્ણય હવે સમગ્ર રાજ્યમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. ધાર્મિક કાર્યક્રમો વચ્ચે પરસ્પર આદર અને સામાજિક સંતુલન જાળવવાની આ પહેલને સાંપ્રદાયિક સંવાદિતાનું સકારાત્મક ઉદાહરણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
