દિલ્હી જીમખાના વિવાદ બાદ મુંબઈના જીમખાનાઓની થશે તપાસ, લીઝ અને જમીનની થશે સમીક્ષા

Mumbai Gymkhana Policy: સરકારે હવે મુંબઈના જીમખાનાઓ અંગે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સરકારી જમીન પર સ્થિત આ જીમખાનાઓને જાહેર જનતા માટે વધુ સુલભ બનાવવા અને આ મૂલ્યવાન જમીનો પર સરકારી નિયંત્રણ મજબૂત બનાવવા માટે એક નવી નીતિ બનાવી રહી છે.

પ્રતીકાત્મક તસવીર (સૌજન્ય: મિડ-ડે)

દિલ્હીના ઐતિહાસિક દિલ્હી જીમખાના ક્લબને ખાલી કરવાની કેન્દ્ર સરકારની નોટિસ બાદ, મહારાષ્ટ્ર સરકારે હવે મુંબઈના પ્રતિષ્ઠિત જીમખાનાઓ અંગે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. રાજ્ય સરકાર સરકારી જમીન પર સ્થિત આ જીમખાનાઓને જાહેર જનતા માટે વધુ સુલભ બનાવવા અને આ મૂલ્યવાન જમીનો પર સરકારી નિયંત્રણ મજબૂત બનાવવા માટે એક નવી નીતિ બનાવી રહી છે. બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) એ 2024 માં મહાલક્ષ્મી રેસકોર્સનો મોટો ભાગ પોતાના કબજામાં લીધા પછી આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે, જેને જાહેર ઉદ્યાનમાં વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે.

રાજ્યના મહેસૂલ અને વન વિભાગે, આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં જારી કરાયેલા સરકારી ઠરાવ હેઠળ, મહારાષ્ટ્રભરના જીમખાના અને ક્લબો માટે હાલની નીતિઓની સમીક્ષા કરવા માટે એક અભ્યાસ જૂથની રચના કરી છે. સરકારી ઠરાવ મુજબ, મુંબઈ અને રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓમાં જીમખાનાઓને રાહત દરે સરકારી જમીન ભાડે આપવામાં આવી છે. આ જીમખાનાઓના ભાવિ સંચાલનને વધુ સમાવિષ્ટ બનાવવા અને સામાન્ય જનતાને લાભ આપવા માટે હાલની નીતિઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે.

આ નવી નીતિ ક્લબો માટે સભ્યપદ પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવશે અને તેમના હાલના મહેસૂલ મોડેલોનું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરશે.

મુંબઈમાં જીમખાના

જગ્યાની તીવ્ર અછતનો સામનો કરી રહેલા મુંબઈમાં, આ જીમખાના અને ક્લબો શહેરનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. ઓબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (ORF) ના અહેવાલ મુજબ, મુંબઈની કુલ 3,780 એકર ખુલ્લી જગ્યામાંથી, આશરે 664 એકર (લગભગ પાંચમા ભાગ) આ જીમખાના અને VIP ક્લબોની માલિકીની છે. અહેવાલ મુજબ, સામાન્ય મુંબઈકર માટે પ્રતિ વ્યક્તિ માત્ર 1.28 ચોરસ મીટર ખુલ્લી જગ્યા ઉપલબ્ધ છે.

સરકારી માહિતી અનુસાર, મુંબઈમાં 20 થી વધુ જીમખાના અને ક્લબ છે. આમાંના ઘણા ભદ્ર ક્લબોની સભ્યપદ ફી ₹1 કરોડ જેટલી ઊંચી છે, જ્યારે રાહ જોવાનો સમયગાળો બે દાયકાથી વધુ લાંબો છે.

16 જીમખાનાઓને કલેક્ટરનો ફોન

મુંબઈના 20 જીમખાનામાંથી, 16 કલેક્ટરની જમીન પર બાંધવામાં આવ્યા છે. આ પ્લોટ બ્રિટિશ યુગ દરમિયાન ખૂબ જ નજીવા દરે ભાડે આપવામાં આવ્યા હતા. આજે, તેમના સભ્યોમાં શહેરના શ્રીમંત, અગ્રણી નાગરિકો અને વરિષ્ઠ અમલદારોનો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરમાં, કલેક્ટર કચેરીએ મુંબઈના અધિક કલેક્ટર સાથે બેઠક માટે તમામ 16 જીમખાનાના અધિકારીઓને બોલાવ્યા હતા. આમાં બોમ્બે જીમખાના, હિન્દુ જીમખાના, ઇસ્લામ જીમખાના, પારસી જીમખાના અને વોડહાઉસ જીમખાના જેવા અગ્રણી નામોનો સમાવેશ થાય છે.

સરકારી અધિકારીઓની નવ ટીમોએ ગયા અઠવાડિયે તમામ 16 જીમખાનાઓનું ભૌતિક નિરીક્ષણ કર્યું હતું, જેમાં જમીનના રેકોર્ડ, વાસ્તવિક ઉપયોગ અને કોઈપણ ગેરકાયદેસર બાંધકામ અથવા ફેરફારોની તપાસ કરવામાં આવી હતી.

લીઝ ફી અને કરમાં વધારો થઈ શકે છે

અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે મહારાષ્ટ્ર સરકારનો નિર્ણય દિલ્હી જીમખાના કેસથી પ્રભાવિત નથી, પરંતુ ફેબ્રુઆરીથી ચાલુ છે. બેઠકમાં હાજર રહેલા એક અગ્રણી જીમખાનાના સભ્યએ જણાવ્યું હતું કે, "મીટિંગમાં મુખ્યત્વે જીમખાના માટે લીઝ અને લાઇસન્સ ફી વધારવાની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. પહેલાં, જીમખાના ફક્ત વાર્ષિક મહેસૂલ ચૂકવતા હતા, પરંતુ હવે સરકાર પરિસરમાં લગ્ન, કોન્સર્ટ અથવા ભોજન સમારંભના કાર્યક્રમો યોજવા માટે વધારાની ફી અથવા ટેરિફ વસૂલ કરી શકે છે."

મહાલક્ષ્મી રેસકોર્સનું ઉદાહરણ

અગાઉ, 2024 માં, BMC એ 211 એકરના મહાલક્ષ્મી રેસકોર્સમાંથી 120 એકર જમીનનો કબજો મેળવ્યો હતો. તેને ન્યૂ યોર્કના સેન્ટ્રલ પાર્ક અને લંડનના હાઇડ પાર્કના મોડેલ પર એક મોટા જાહેર પાર્કમાં વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. રેસકોર્સની લીઝ 2013 માં સમાપ્ત થઈ ગઈ હતી, ત્યારબાદ સરકારે તેને રિન્યૂ કર્યું ન હતું.