07 February, 2026 10:06 PM IST | Mumbai | Gujarati Mid-day Online Correspondent
ભારત-અમેરિકા વચ્ચે ‘મહા ટ્રેડ ડીલ’, ટેરિફ ઘટાડીને નિકાસને મળશે મોટો વેગ
ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે "મહા ડીલ" ને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે. શનિવારે, બંને પક્ષોએ સત્તાવાર રીતે વચગાળાના વેપાર કરાર માટે એક માળખાની જાહેરાત કરી. તેનો ઉદ્દેશ્ય પરસ્પર ટેરિફ ઘટાડીને દ્વિપક્ષીય વેપારને વેગ આપવાનો છે. આ સોદો માર્ચ 2026 ના મધ્ય સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે. તે એક વ્યાપક દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (BTA) તરફનું પ્રારંભિક પગલું છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેનો આ સોદો ચીનની ચિંતામાં વધારો કરશે. તે ચીન સામે તેની સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવશે. તે ભારતને વિશ્વના સૌથી મોટા પાવર સેન્ટરમાં પોસાય તેવા ભાવે તેના માલ વેચવાની તક પણ પૂરી પાડશે. જો ભારત બધું બરાબર કરશે, તો તે વિશ્વ પર પ્રભુત્વ મેળવી શકે છે. યુરોપિયન યુનિયન (EU) પછી, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેનો વેપાર કરાર ભારતને વિશ્વ પર પ્રભુત્વ મેળવવાની તક આપે છે.
નીતિ આયોગના ભૂતપૂર્વ સીઈઓ અમિતાભ કાંતે પણ અંતિમ માળખા પર ટિપ્પણી કરી. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના વચગાળાના વેપાર કરાર માટેનું માળખું કાપડ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રત્નો અને ફૂટવેર જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતીય નિકાસ માટે નોંધપાત્ર તકો ખોલે છે.
શનિવારે, ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે સત્તાવાર રીતે વચગાળાના વેપાર કરાર માટે માળખાની જાહેરાત કરી. આનો હેતુ દ્વિપક્ષીય વેપાર વધારવા માટે પરસ્પર ટેરિફ ઘટાડવાનો છે. આનાથી વ્યાપક દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (BTA) માટે માર્ગ મોકળો થશે.
ભારતને આ કરારનો સીધો ફાયદો થશે. અમિતાભ કાંતના મતે, વચગાળાના વેપાર કરાર માટેનું માળખું ભારતને વિયેતનામ અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશો પર સ્પર્ધાત્મક લાભ આપે છે. વધુમાં, તે કૃષિ અને ડેરી ક્ષેત્રોનું પણ રક્ષણ કરે છે.
કાંતે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ `X` પર લખ્યું, "ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના વચગાળાના વેપાર કરારથી ભારતીય માલ પર યુએસ ટેરિફ 50% થી ઘટાડીને 18% કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી કાપડ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રત્નો, ફૂટવેર અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં આપણા નિકાસકારો માટે મોટી તકો ખુલશે. આનાથી ભારતને વિયેતનામ અને બાંગ્લાદેશ જેવા સ્પર્ધકો પર સ્પર્ધાત્મક લાભ મળશે. તે આપણા કૃષિ અને ડેરી ક્ષેત્રોનું પણ રક્ષણ કરશે. લાખો નવી નોકરીઓ (ખાસ કરીને મહિલાઓ અને યુવાનો માટે) સર્જાશે." ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મેક-ઇન-ઇન્ડિયા પહેલને પ્રોત્સાહન મળશે.
કાંતે આ વચગાળાના કરારને "વ્યૂહાત્મક વિજય" ગણાવ્યો. તે ચીન સામે પુરવઠા શૃંખલાને મજબૂત બનાવે છે અને રૂપિયાની સ્થિરતાને પણ ટેકો આપે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, આ કરાર ચીનના વર્ચસ્વને પડકારશે. કાંતે લખ્યું, "આ એક વ્યૂહાત્મક વિજય છે જે ચીન સામે પુરવઠા શૃંખલાને મજબૂત બનાવે છે અને રૂપિયાની સ્થિરતાને ટેકો આપે છે. પીએમ નરેન્દ્ર મોદીને તેમના બોલ્ડ નેતૃત્વ અને વિઝન માટે મારા હૃદયપૂર્વક અભિનંદન. પીયૂષ ગોયલને તેમના સમર્પણ અને ગતિશીલતા માટે અને વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલને તેમના દૃઢ નિશ્ચય અને સખત મહેનત માટે મારી શુભેચ્છાઓ. આ પરસ્પર ફાયદાકારક દ્વિપક્ષીય સંબંધ વિકસિત ભારત તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે."
સંયુક્ત નિવેદન અનુસાર, યુએસએ ભારતીય માલ પરની ડ્યુટી 50% થી ઘટાડીને 18% કરી છે. વધુમાં, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયન તેલ ખરીદવા માટે ભારત પર લાદવામાં આવેલા 25% વધારાના ટેરિફને દૂર કરવાનો એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર જારી કર્યો છે.
જેનરિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રત્નો, હીરા અને વિમાનના ભાગો સહિત ભારતીય નિકાસ પરના ટેરિફ શૂન્ય કરવામાં આવશે. ભારતે તમામ યુએસ ઔદ્યોગિક માલ અને અનેક કૃષિ ઉત્પાદનો પરના ટેરિફને દૂર કરવા અથવા ઘટાડવાનું વચન આપ્યું છે. કૃષિ, ડેરી, ફળો, શાકભાજી અને મસાલાઓનું રક્ષણ જાળવવામાં આવશે.
નવી દિલ્હીએ આગામી પાંચ વર્ષમાં અમેરિકા પાસેથી $500 બિલિયનના મૂલ્યના ઊર્જા, વિમાન અને ટેકનોલોજી ઉત્પાદનો ખરીદવાનું વચન આપ્યું છે. આ કરાર બિન-ટેરિફ અવરોધોને પણ દૂર કરે છે, ખાસ કરીને તબીબી ઉપકરણો અને ICT માલમાં. તેનો ઉદ્દેશ્ય GPUs અને ડેટા સેન્ટરો સંબંધિત હાઇ-ટેક વેપારમાં સહયોગ વધારવાનો છે.
