13 March, 2026 02:21 PM IST | New Delhi | Gujarati Mid-day Online Correspondent
પ્રતીકાત્મક ફાઇલ તસવીર
શુક્રવારે સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court)એ મહિલા વિદ્યાર્થીઓ અને કામદારો માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી પીરિયડ્સ લીવની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજી (Public Interest Litigation - PIL)નો નિકાલ કરતી વખતે કેટલાક સ્પષ્ટ અવલોકનો કર્યા. કોર્ટે કહ્યું કે, કાયદામાં આવી માસિક રજા ફરજિયાત બનાવવાથી નોકરીદાતાઓ મહિલાઓને નોકરી પર રાખતા અટકાવશે અને અજાણતાં લિંગ રૂઢિપ્રયોગોને મજબૂત બનાવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી જેમાં મહિલા વિદ્યાર્થીઓ અને કર્મચારીઓને પીરિયડ્સ લીવ (Supreme Court on Periods Leave) આપવા માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી નીતિ ઘડવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. આજે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ અરજી પર વિચાર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે, આવી પરિસ્થિતિઓમાં, કોઈ પણ તેમને નોકરી પર રાખવા તૈયાર નહીં હોય.
સુપ્રીમ કોર્ટે વધુમાં અવલોકન કર્યું હતું કેમ સંબંધિત અધિકારીઓ આ અરજી પર વિચાર કરી શકે છે અને તમામ સંબંધિત હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કર્યા પછી માસિક રજા પર નીતિ ઘડવાની શક્યતા ચકાસી શકે છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે, ‘આ અરજીઓ ભય પેદા કરવા, મહિલાઓને હલકી કક્ષાની દર્શાવવા અને માસિક સ્રાવ તેમની સાથે થતી નકારાત્મક બાબત છે તેવું સૂચવવા માટે દાખલ કરવામાં આવી છે.’
સુપ્રીમ કોર્ટે વધુમાં કહ્યું કે, ‘આ એક સકારાત્મક અધિકાર છે, પરંતુ જે નોકરીદાતાને પેઇડ રજા આપવી પડે છે તેનો વિચાર કરો.’
આ અરજી પર સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કરતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આવી અરજીઓ અજાણતાં મહિલાઓ પ્રત્યેના રૂઢિગત ખ્યાલોને મજબૂત બનાવી શકે છે. માસિક સ્રાવ રજા ફરજિયાત કરવાના સંભવિત સામાજિક પરિણામો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા, મુખ્ય ન્યાયાધીશે અરજી ફગાવી દીધી.
શૈલેન્દ્ર મણિ ત્રિપાઠીએ પીરિયડ્સ લીવ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી. અરજદારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા, વરિષ્ઠ વકીલ એમ.આર. શમશાદે નોંધ્યું હતું કે કેટલાક રાજ્યો અને સંસ્થાઓએ પીરિયડ્સ લીવની સુવિધા પૂરી પાડવા માટે પહેલાથી જ પગલાં લીધાં છે.
એમ.આર. શમશાદે કેરળનું ઉદાહરણ આપ્યું, જ્યાં શાળાઓમાં આવી છૂટ આપવામાં આવી છે, અને ઉમેર્યું હતું કે ઘણી ખાનગી કંપનીઓએ પણ સ્વેચ્છાએ તેમના કર્મચારીઓને આવી રજા આપી છે.
એમ.આર. શમશાદના જવાબમાં સીજેઆઈએ ટિપ્પણી કરી, ‘સ્વૈચ્છિક રજા આપવી એ એક ઉત્તમ પ્રથા છે. જોકે, જે ક્ષણે તમે દાવો કરો છો કે કાયદા હેઠળ આ ફરજિયાત છે, ત્યારે કોઈ તેમને (મહિલાઓને) રોજગાર આપશે નહીં.’
સુપ્રીમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું, ‘કોઈ પણ તેમને (મહિલાઓને) ન્યાયતંત્ર કે સરકારી સેવાઓમાં ભરતી કરશે નહીં; તેમની કારકિર્દી બરબાદ થઈ જશે. નોકરીદાતાઓ તેમને ફક્ત એટલું જ કહેશે, તેઓ કહેશે કે બધાને જાણ કર્યા પછી, તમારે ફક્ત ઘરે જ રહેવું જોઈએ.’
