26 February, 2024 01:20 PM IST | Ahmedabad | Gujarati Mid-day Online Correspondent
અમદાવાદની વિશેષતા દર્શાવતા સ્થળો
Happy Birthday Ahmedabad: ગુજરાતના સૌથી મોટા શહેર અમદાવાદનો આજે 612મો જન્મદિવસ છે. યુનેસ્કોના વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટીમાં સ્થાન મેળવનાર અમદાવાદ ભારતનું પ્રથમ શહેર છે. વર્લ્ડ હેરિટેજ લિસ્ટમાં સામેલ અમદાવાદ એ ઈતિહાસ, પરંપરા અને આધુનિકતાનો સંગમ છે. આ શહેરમાં સદીઓ જૂની મસ્જિદોનું સ્થાપત્ય જોવા જેવું હોય તો સાબરમતી નદી પર બનેલો નવો અટલ બ્રિજ તેનું નવું સ્થળ અને સેલ્ફી પોઈન્ટ છે. અમદાવાદ શહેર બે શહેરોમાં વહેંચાયેલું છે. આ વિભાજન સાબરમતી નદીને કારણે થયું છે. નદી શહેરને બે ભાગમાં વહેંચે છે.
જૂના અમદાવાદને કોટ વિસ્તાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. શહેરમાં 10 કિલોમીટર લાંબી દિવાલ હતી. એવું કહેવાય છે કે આ દિવાલ ભૂતકાળમાં શહેરની રક્ષા કરતી હતી. તેના પર થાંભલા હતા. જેમાં ચોક્કસ સમુદાયના ઘરો અને તેમના વિસ્તારો દર્શાવ્યા હતા. આ દિવાલમાં 12 દરવાજા હતા. કેટલાક દરવાજા આજે પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આમાં દિલ્હી દરવાજા અને લાલ દરવાજા મુખ્ય છે.
અહેમદ શાહે નામ બદલી નાખ્યું
અમદાવાદ પહેલા કર્ણાવતી તરીકે જાણીતું હતું અને 1411 પછી મુઝફ્ફર વંશના સુલતાન અહેમદ શાહ દ્વારા તેનું નામ બદલીને કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે તેણે રાજા કર્ણદેવ I પાસેથી તેને જીતી લીધું હતું. અહીંની ઘણી મસ્જિદો તે સમયના સ્થાપત્યને પ્રતિબિંબિત કરે છે. મહાગુજરાત ચળવળ પછી જ્યારે મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત બોમ્બે સ્ટેટમાંથી અલગ થયા ત્યારે અમદાવાદ 1960 થી 1970 સુધી ગુજરાતની રાજધાની રહ્યું. આ પછી નવા શહેરની રચના અને વસાહત કરવામાં આવી અને તેનું નામ ગાંધીનગર રાખવામાં આવ્યું. આજે ગાંધીનગર ગુજરાતનું પાટનગર છે. આજે પણ ગુજરાતની હાઈકોર્ટ અમદાવાદમાં આવેલી છે. અમદાવાદ રાજ્યનું નાણાકીય કેન્દ્ર ગણાય છે.
સ્વતંત્રતા ચળવળનું કેન્દ્ર
આઝાદીની ચળવળમાં અમદાવાદે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. બ્રિટિશ શાસન વિરુદ્ધ મહાત્મા ગાંધીના અભિયાનને કારણે આ શહેર ઘણા મોટા કાર્યક્રમો અને સંઘર્ષોનું સાક્ષી બન્યું. સાબરમતી નદી પર આવેલ બાપુના આશ્રમને કારણે આજે એક મુખ્ય માર્ગ આશ્રમ રોડ તરીકે ઓળખાય છે. મહાત્મા ગાંધી લાંબા સમય સુધી સાબરમતી આશ્રમમાં રહ્યા. અમદાવાદને 21મી સદીમાં લાવનાર તેના સમૃદ્ધ કાપડ ઉદ્યોગ માટે તેને `પૂર્વનું માન્ચેસ્ટર` તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ શહેર નવરાત્રિ દરમિયાન તેની ભવ્યતા અને સૌથી મોટી ઉજવણી માટે જાણીતું છે, જે ઓપન-એર સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક ઉત્સવ છે.
વિશ્વનું સૌથી મોટું સ્ટેડિયમ
અમદાવાદમાં અનેક ઐતિહાસિક ઈમારતો છે, પરંતુ મોટેરામાં નવા યુગમાં બનેલું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ તેનું સૌથી મોટું ગૌરવ છે. નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ દર્શકોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ વિશ્વનું સૌથી મોટું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ છે. નમસ્તે ટ્રમ્પ ઈવેન્ટ દરમિયાન આ સ્ટેડિયમની દુનિયાભરમાં ચર્ચા થઈ હતી. IIM અમદાવાદ શહેરનું એક મોટું ગૌરવ છે. જો વિકાસની વાત કરીએ તો અમદાવાદ પશ્ચિમ વિસ્તારમાં વધુ વિસ્તર્યું છે. અમદાવાદની રાજકીય શક્તિ પણ ઘણી ઊંચી છે. ગુજરાતની કુલ 182 વિધાનસભા બેઠકોમાંથી 21 બેઠકો અમદાવાદની છે. ગુજરાત વર્તમાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું હોમ સ્ટેટ છે અને અમદાવાદ એ શહેર છે જ્યાં તેમણે લાંબો સમય વિતાવ્યો છે.